జీవితంలో ప్రతి రోజు మనకు నచ్చినట్లే జరగదు. కొన్నిసార్లు పని ఒత్తిడి, కుటుంబ సమస్యలు, డబ్బుకు సంబంధించిన ఆందోళనలు, ఆరోగ్యం గురించి భయం, ఇతరులతో పోల్చుకోవడం వంటి విషయాలు మనసును కలవరపెడతాయి. అలాంటి సమయంలో ఒక చిన్న సమస్య కూడా చాలా పెద్దదిగా అనిపించవచ్చు. “ఎందుకు ఎప్పుడూ నాకే ఇలా జరుగుతుంది?”, “నా వల్ల ఏదీ సరిగ్గా కావడం లేదు”, “ఇది ఎప్పటికీ మారదు” వంటి ఆలోచనలు పదేపదే రావడం మొదలవుతుంది. ఇలాంటి సమయంలో పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా అలవాటు చేసుకోవాలి? అనే ప్రశ్న చాలామందికి వస్తుంది.
పాజిటివ్గా ఆలోచించడం అంటే ఎప్పుడూ సంతోషంగా ఉండటం కాదు. సమస్యలు లేవన్నట్లు నటించడం కూడా కాదు. ఎదురైన పరిస్థితిని వాస్తవికంగా అర్థం చేసుకుని, “ఇప్పుడు నేను ఏం చేయగలను?” అని ఆలోచించడం కూడా సానుకూల దృక్పథంలో భాగమే. మనలో వచ్చే ప్రతికూల ఆలోచనలను గుర్తించి, వాటిని ఆధారాలతో పరిశీలించి, మరింత సమతుల్యమైన ఆలోచనగా మార్చుకోవడం ఉపయోగకరమైన పద్ధతిగా మానసిక ఆరోగ్య నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
➤ పాజిటివ్గా ఆలోచించడం అంటే అసలు ఏమిటి?
పాజిటివ్ థింకింగ్ అంటే ప్రతి పరిస్థితిలో “అంతా బాగానే ఉంటుంది” అని గుడ్డిగా నమ్మడం కాదు. ఉదాహరణకు, ఒక పరీక్షలో తక్కువ మార్కులు వచ్చాయి అనుకుందాం.
నెగెటివ్ ఆలోచన: “నేను ఏ పనికీ పనికిరాను. ఇక నేను ఎప్పటికీ బాగా చదవలేను.”
పాజిటివ్, వాస్తవిక ఆలోచన: “ఈసారి నేను అనుకున్నంతగా చదవలేదు. ఎక్కడ తప్పు జరిగిందో చూసుకుని, వచ్చే పరీక్షకు నా పద్ధతిని మార్చుకుంటాను.”
రెండో ఆలోచనలో సమస్యను దాచిపెట్టలేదు. కానీ సమస్యతో పాటు పరిష్కారానికి కూడా స్థానం ఇచ్చింది. ఇదే ఆరోగ్యకరమైన positive thinkingలో ముఖ్యమైన విషయం.
➤ పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా? ఎందుకు ఉపయోగపడుతుంది?
మన ఆలోచనలు మన భావోద్వేగాలు, ప్రవర్తనపై ప్రభావం చూపుతాయి. ఒకే పరిస్థితిని మనం ఎలా అర్థం చేసుకుంటామన్నది మనకు కలిగే ఒత్తిడిని కూడా ప్రభావితం చేయవచ్చు.
ఆశావాద దృక్పథం ఒత్తిడిని తగ్గించుకొనే సామర్థ్యంతో సంబంధం కలిగి ఉండవచ్చని Mayo Clinic వివరిస్తోంది. అలాగే optimistic outlook ఉన్నవారిలో కొన్ని ఆరోగ్య సూచికలు మెరుగ్గా కనిపించాయని పలు పరిశోధనలు సూచించినా, ఈ సంబంధం వెనుక కారణాలు పూర్తిగా స్పష్టంగా లేవు. ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలి వంటి ఇతర అంశాలు కూడా ఇందులో పాత్ర పోషించవచ్చు.
అందుకే “పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా అని తెలుసుకొంటే అన్ని ఆరోగ్య సమస్యలు పోతాయి” అని అనుకోవడం సరైంది కాదు.కానీ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొనే విధానాన్ని మెరుగు పరచడం లో, సమస్యలను మరింత నిర్మాణాత్మకంగా చూడడంలో ఇది ఉపయోగపడవచ్చు.
➤ పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా అలవాటు చేసుకోవాలి?
ఇది ఒక్కరోజులో వచ్చే మార్పు కాదు. ప్రతిరోజూ మన ఆలోచనా విధానాన్ని కొద్దిగా గమనిస్తూ సాధన చేయాలి.
1. ముందుగా మీ నెగెటివ్ ఆలోచనలను గుర్తించండి.
మనసులో ఏ ఆలోచన వచ్చినా వెంటనే అది నిజమే అని నమ్మాల్సిన అవసరం లేదు. ఉదాహరణకు: “ఆఫీసులో అందరూ నన్ను పట్టించుకోవడం లేదు.” అని అనిపించినప్పుడు కాసేపు ఆగి,
“నిజంగా అందరూ అలా చేస్తున్నారా? లేక ఒక సంఘటన వల్ల నాకు అలా అనిపిస్తుందా?” అని మిమ్మల్ని మీరు ప్రశ్నించుకోండి. మన ఆలోచనను గమనించడం మొదటి అడుగు. NHS సూచించే cognitive reframingలో కూడా ముందుగా unhelpful thoughtను గుర్తించి, దానికి ఆధారం ఏమిటో పరిశీలించి, తర్వాత మరింత ఉపయోగకరమైన ఆలోచనగా మార్చే విధానాన్ని సూచిస్తుంది.
2. “ఇది ఎందుకు జరిగింది?” కంటే “ఇప్పుడు నేను ఏం చేయగలను?” అని మీకు మీరే అడగండి.
సమస్య వచ్చినప్పుడు మనసు సహజంగానే గతంలోకి వెళ్తుంది. “ఇలా ఎందుకు జరిగింది?” “నా దగ్గరే ఎందుకు ఇలా జరుగుతుంది?” అని ఆలోచిస్తూ ఉంటాం.
అదే సమయంలో ఒక చిన్న మార్పుకు ప్రయత్నించండి: “ఇప్పుడు నా చేతిలో ఉన్నది ఏమిటి?” అని.
ఉదాహరణకు ఉద్యోగంలో ఒక పని అనుకున్న సమయానికి పూర్తికాలేదు అనుకుందాం. “నేను చాలా చెత్తగా పనిచేస్తున్నాను” అని అనుకోవడం కంటే,
“మిగిలిన పనిని ఏ క్రమంలో పూర్తి చేస్తే సులభంగా ఉంటుంది?” అని ఆలోచించండి. సమస్య వెంటనే మాయమవదు. కానీ మీ దృష్టి సమస్య నుంచి పరిష్కారం వైపు మళ్లుతుంది.
3. మీతో మీరు మాట్లాడుకునే విధానాన్ని మార్చండి.
మనతో మనం మాట్లాడుకునే మాటలకు కూడా ప్రాధాన్యం ఉంటుంది.
“నేను చేయలేను”
“నాకు ఏదీ రాదు”
“నేను ఎప్పుడూ ఇలాగే ఉంటాను” అనే మాటలను తరచుగా మనసులో చెప్పుకుంటే self-criticism పెరగవచ్చు. వాటి స్థానంలో అతి పెద్ద positive statements అవసరం లేదు.
“నేను ప్రయత్నించగలను.”
“ఇది కష్టం, కానీ నేర్చుకోవచ్చు.”
“ఒక్కసారి విఫలమైతే అంతా ముగిసినట్లు కాదు.”
అని చెప్పుకోవడం మరింత వాస్తవికంగా ఉంటుంది. Mayo Clinic కూడా మనం ఇతరులకు చెప్పని కఠినమైన మాటలను మనకు మనం చెప్పుకోకుండా, మనతో కొంత దయగా మాట్లాడుకోవాలని సూచిస్తుంది.
4. ప్రతి సమస్యకు ఒకే ఫలితం ఉంటుందని అనుకోకండి.
“ఈరోజు మంచిగా జరగలేదు” అంటే “నా జీవితం మొత్తం బాగుండదు” అని కాదు.
ఒక రోజు చెడ్డగా ఉండొచ్చు.
ఒక పని విఫలమవొచ్చు.
ఒక వ్యక్తితో మనస్పర్థ రావొచ్చు.
కానీ ఒక్క సంఘటనను మొత్తం జీవితానికి వర్తింపజేయడం సరైన ఆలోచనా విధానం కాదు. “ఈరోజు కష్టం వచ్చింది. కానీ రేపు దాన్ని ఎలా ఎదుర్కోవాలో నేను నిర్ణయించగలను.” అని ఆలోచించడం ఒక మంచి ప్రత్యామ్నాయం.
5. మీ దృష్టిని మీ నియంత్రణలో ఉన్న విషయాలపై పెట్టండి.
జీవితంలో మన నియంత్రణలో లేని విషయాలు ఎన్నో ఉంటాయి.
ఇతరులు మన గురించి ఏమనుకుంటారు?
వాతావరణం ఎలా ఉంటుంది?
గతంలో జరిగిన విషయం మారుతుందా?
అందరూ మనతో మనకు నచ్చినట్లు ప్రవర్తిస్తారా?
వీటిని పూర్తిగా నియంత్రించలేం. కానీ మన స్పందన, మన ప్రయత్నం, మన తదుపరి అడుగు వంటి కొన్ని విషయాలు మన చేతిలో ఉంటాయి.
కాబట్టి ప్రతిరోజూ మీరే మీకు ఒక ప్రశ్న అడగండి: “ఈ పరిస్థితిలో నా చేతిలో ఉన్న చిన్న పని ఏమిటి?” ఈ అలవాటు ఆందోళనలో చిక్కుకుపోకుండా చర్య వైపు దృష్టి పెట్టడానికి సహాయపడుతుంది. దీర్ఘకాలిక stressలో కూడా మన నియంత్రణలో ఉన్న విషయాలపై దృష్టి పెట్టడం ఉపయోగకరమైన coping strategyగా Mayo Clinic పేర్కొంటోంది.
➤ రోజువారీ జీవితంలో పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా? 10 సులభమైన ఉదాహరణలు.
1. ట్రాఫిక్‌లో చిక్కుకున్నప్పుడు
నెగెటివ్: “ఈ ట్రాఫిక్ వల్ల నా రోజు మొత్తం పాడైంది.”
పాజిటివ్: “ట్రాఫిక్ నా చేతిలో లేదు. కానీ ఈ సమయాన్ని ప్రశాంతంగా గడపగలను.”
2. పని ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా?
నెగెటివ్: “ఇంత పని నేను ఎప్పటికీ పూర్తి చేయలేను.”
పాజిటివ్: “అన్నింటినీ ఒకేసారి చేయాల్సిన అవసరం లేదు. ముందుగా ముఖ్యమైన పని మొదలుపెడతాను.”
3. తప్పు చేసినప్పుడు పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా?
నెగెటివ్: “నేను ఎప్పుడూ తప్పులే చేస్తాను.”
పాజిటివ్: “ఈ తప్పు నుంచి నేర్చుకుని మళ్లీ అదే జరగకుండా చూసుకోవచ్చు.”
4. ఎవరో విమర్శించినప్పుడు
నెగెటివ్: “అందరికీ నేను నచ్చను.”
పాజిటివ్: “ఆ వ్యక్తి చెప్పిన దాంట్లో ఉపయోగపడే విషయం ఏదైనా ఉంటే తీసుకుంటాను. మిగతాదాన్ని వదిలేస్తాను.”
5. అనుకున్న పని జరగనప్పుడు పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా?
నెగెటివ్: “నా ప్లాన్ మొత్తం ఫెయిల్ అయింది.”
పాజిటివ్: “ఈ విధానం పనిచేయలేదు. ఇంకో మార్గం ప్రయత్నించవచ్చు.”
6. ఇతరులతో పోల్చుకున్నప్పుడు
నెగెటివ్: “అతను ఇంత ముందుకు వెళ్లాడు. నేను మాత్రం ఏమీ సాధించలేదు.”
పాజిటివ్: “అతని ప్రయాణం అతనిది. నా పరిస్థితికి తగ్గట్టు నేను నా తదుపరి అడుగును నిర్ణయించుకోవాలి.”
7. కొత్త పని మొదలుపెట్టడానికి భయపడినప్పుడు
నెగెటివ్: “నాకు ఇది రాదు.”
పాజిటివ్: “ఇప్పుడే రాకపోవచ్చు. కానీ నేర్చుకోవడానికి ప్రయత్నించగలను.”
8. ఒక రోజు చాలా చెడ్డగా గడిచినప్పుడు
నెగెటివ్: “నా జీవితమే ఇలాగే ఉంది.”
పాజిటివ్: “ఈ రోజు కష్టంగా గడిచింది. ఇది మొత్తం జీవితానికి తీర్పు కాదు.”
9. భవిష్యత్తు గురించి భయపడుతున్నప్పుడు పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా?
నెగెటివ్: “రేపు ఏదో చెడు జరగబోతోంది.”
పాజిటివ్: “ఏం జరుగుతుందో నాకు పూర్తిగా తెలియదు. కానీ వచ్చిన పరిస్థితిని ఎదుర్కొనేందుకు నేను సిద్ధంగా ఉండగలను.”
10. మనసు చాలా భారంగా అనిపించినప్పుడు
నెగెటివ్: “నా సమస్య ఎప్పటికీ పరిష్కారం కాదు.”
పాజిటివ్: “ఇప్పుడు నాకు కష్టం అనిపిస్తోంది. కొంత సమయం తీసుకుని, అవసరమైతే నమ్మకమైన వ్యక్తితో మాట్లాడి, ఒక్కో అడుగు వేయగలను.”
➤ పాజిటివ్గా ఉండటానికి ఉదయం చేసే చిన్న అలవాటు.
ఉదయం లేచిన వెంటనే ఫోన్‌లో సమస్యలు, వార్తలు, సోషల్ మీడియా చూడటానికి బదులుగా కొద్దిసేపు మీ రోజు గురించి ఆలోచించండి. మీకు మీరే మూడు ప్రశ్నలు వేసుకోవచ్చు:
1. ఈ రోజు నేను పూర్తి చేయాల్సిన ముఖ్యమైన పని ఏమిటి?
2. ఈ రోజు నేను ఎవరికైనా మంచి చేయగలనా?
3. ఈ రోజు నాకు సంతోషాన్ని ఇచ్చే చిన్న విషయం ఏమిటి?
ఇవి జీవితాన్ని ఒక్కసారిగా మార్చే మంత్రాలు కావు. కానీ రోజువారీ దృష్టిని కొద్దిగా మార్చుకునే సాధనగా ఉపయోగపడవచ్చు.
➤ కృతజ్ఞత అలవాటు కూడా ఉపయోగపడుతుందా?
మన దగ్గర లేని విషయాల గురించి మాత్రమే ఆలోచిస్తే అసంతృప్తి పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. మన జీవితంలో ఇప్పటికే ఉన్న మంచి విషయాలను కూడా గమనించడం ఒక సాధారణ positive-psychology practice. ఉదాహరణకు రాత్రి పడుకునే ముందు:
- ఈ రోజు జరిగిన ఒక మంచి విషయం
- నాకు సహాయం చేసిన ఒక వ్యక్తి
- నేను ఆనందించిన ఒక చిన్న విషయం
ఇలా మూడు విషయాలు గుర్తు చేసుకోవచ్చు. Harvard Health కూడా gratitudeను positive psychologyలో ముఖ్యమైన సాధనల్లో ఒకటిగా వివరిస్తోంది.
➤ పాజిటివ్గా ఉండటం అంటే బాధను దాచుకోవడం కాదు.
ఇది చాలా ముఖ్యమైన విషయం. ఎవరైనా బాధలో ఉన్నప్పుడు, “పాజిటివ్గా ఆలోచించు, అంతా బాగానే ఉంటుంది” అని చెప్పడం మాత్రమే సరిపోదు.
బాధ, కోపం, భయం, నిరాశ వంటి భావాలు మనుషులకు సహజం. వాటిని పూర్తిగా అణచివేయడం positive thinking కాదు. నిజమైన సానుకూల దృక్పథం అంటే:
“నాకు ఇప్పుడు కష్టం అనిపిస్తోంది. కానీ ఈ పరిస్థితిని అర్థం చేసుకుని, నాకు సాధ్యమైన తదుపరి అడుగు వేస్తాను.” అని ఆలోచించడం. Harvard Health కూడా కృత్రిమమైన optimism కంటే పరిస్థితిని వాస్తవికంగా చూడటం ముఖ్యమని వివరిస్తోంది.
➤ పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా అనేది ఒక్కరోజులో రాదు.
మన ఆలోచనా విధానం సంవత్సరాలుగా ఏర్పడిన అలవాట్ల ప్రభావంతో ఉంటుంది. అందుకే ఒక్కరోజులో అన్ని negative thoughts మాయమవ్వాలని ఆశించకండి. మొదట ఒకే అలవాటు మొదలుపెట్టండి.
నెగెటివ్ ఆలోచన → ఆగండి → అది నిజమేనా అని పరిశీలించండి → మీ నియంత్రణలో ఉన్నది ఏమిటో చూడండి → మరింత వాస్తవికమైన ఆలోచనను ఎంచుకోండి.
ఈ ప్రక్రియను పదేపదే సాధన చేస్తే, ఆలోచనలను గమనించే సామర్థ్యం క్రమంగా మెరుగుపడవచ్చు. NHS కూడా unhelpful thoughtsను గుర్తించి, వాటిని పరిశీలించి, మార్చే ఈ విధానాన్ని సాధన చేయాలని సూచిస్తోంది.
చివరిగా
పాజిటివ్గా ఆలోచించడం ఎలా అంటే జీవితంలో సమస్యలు ఉండవని నమ్మడం కాదు. సమస్యలు వచ్చినప్పుడు వాటిని చూసే మన దృక్పథాన్ని మార్చుకోవడం.
“ఎందుకు ఇలా జరిగింది?” అనే ప్రశ్నతోనే ఆగిపోకుండా “ఇప్పుడు నేను ఏం చేయగలను?” అని అడగడం మొదలుపెట్టండి.
తప్పును వైఫల్యంగా కాకుండా పాఠంగా చూడండి. ఇతరులతో పోల్చుకోవడం తగ్గించండి. మీతో మీరు మాట్లాడుకునే మాటలను గమనించండి. మీ నియంత్రణలో ఉన్న విషయాలపై దృష్టి పెట్టండి. ప్రతిరోజూ జరిగిన చిన్న మంచి విషయాలను గుర్తించండి.
ఇవి చిన్న మార్పుల్లా కనిపించినా, రోజూ సాధన చేస్తే మీ ఆలోచనా విధానంలో మార్పుకు దోహదపడవచ్చు. Positive thinking అనేది ఒకసారి నేర్చుకుని పూర్తిచేసే విషయం కాదు — ప్రతిరోజూ సాధన చేసే ఒక మానసిక అలవాటు.
ఆరోగ్య నిరాకరణ (Health Disclaimer)
ఈ వ్యాసంలోని సమాచారం సాధారణ ఆరోగ్య అవగాహన కోసం మాత్రమే అందించబడింది. Arogyavidhi.comలోని కంటెంట్ రచయిత వైద్యుడు లేదా అర్హత కలిగిన వైద్య నిపుణుడు కాదు. ఇక్కడ అందించిన సమాచారం వైద్య సలహా, వ్యాధి నిర్ధారణ లేదా చికిత్సకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు. మీ ఆరోగ్య పరిస్థితికి అనుగుణమైన సలహా కోసం అర్హత కలిగిన వైద్యుడిని సంప్రదించండి. ఈ సమాచారం ఆధారంగా స్వయంగా మందులు ప్రారంభించడం, ఆపడం లేదా చికిత్సలో మార్పులు చేయడం చేయవద్దు. మీ ఆహారము మరియు ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు వైద్య నిపుణుల సలహా తీసుకోండి.
